Groothertogdom Luxemburg
In 1893 werd de laatste wolf van het Groothertogdom Luxemburg gedood. Samen met België en Nederland was Luxemburg een van de laatste Europese landen om opnieuw wolven op bezoek te krijgen. Er zijn nog geen gevestigde wolven gemeld, maar dat is slechts een kwestie van tijd. Intussen trekken wel zwervende wolven door Luxemburg – zowel dieren van de Frans-Italiaanse populatie als van de Pools-Duitse populatie.
In 2017 fotografeerde een boer vanop zijn tractor de eerste wolf op Luxemburgse bodem. In datzelfde jaar werd op dode schapen DNA gevonden van een wolf uit de alpiene populatie.
Intussen weten we dat in de eerste helft van 2020 ook de Duitse wolf GW1608m na lange omzwervingen, ook door Nederland en de Antwerpse Kempen, langs het Luxemburgse Niederanven passeerde.
Enkele maanden later zette de schalkse wolf Billy, afkomstig uit Herzlake in Noord-Duitsland, eerst de streek van Den Bosch op stelten om vervolgens hetzelfde te doen in de provincie Antwerpen. Daarna vertrok hij via het drielandenpunt België-Nederland-Duitsland naar dat andere drielandenpunt, tussen België, Duitsland en Luxemburg.
Het Groothertogdom Luxemburg heeft net als België en Nederland alle troeven om een echt wolvenkruispunt te worden.
Duitsland
De Oost-Duitse regio Lausitz, tussen Dresden en Berlijn, is de bakermat van de Duitse wolvenpopulatie. In 1998 dook er een eerste gevestigde wolf op. Daarop ontstond een roedel en sindsdien is de populatie er alleen maar gegroeid.
Vanuit de Lausitz hebben de Duitse wolven zich hoofdzakelijk in noordwestelijke richting verspreid, over de rest van Saksen, richting Saksen-Anhalt, Nedersaksen en Mecklenburg-Voor-Pommeren. Die noordwestelijke migratie sluit aan bij groene natuurverbindingen, waaronder de vallei van de machtige Elbe.
Een ware wolvensnelweg is ook Das Grüne Band, de voormalige grensstrook tussen de beide Duitslanden. Die werd tijdens de Koude Oorlog volledig ontruimd en gold 40 jaar lang als strikt verboden terrein. Vandaag loopt de voormalige dodenzone als een groene corridor van de Oostzee tot aan de Beierse Alpen, nabij de grens met Tsjechië.
Van IJzeren Gordijn naar groene corridor
Das Grüne Band maakt deel uit van een nog veel ambitieuzer natuurbehoudproject dat het volledige traject van het voormalige IJzeren Gordijn wil inrichten als European Green Belt. Die natuurverbinding zou van noord naar zuid door heel Europa lopen, van de Barendtszee in het grensgebied tussen Noorwegen en Rusland tot aan de Adriatische Zee en de Zwarte Zee.
Michail Gorbatsjov, die als leider van Sovjet-Unie aan de basis lag van het uiteenvallen van de Unie van Socialistische Sovjetrepublieken en de val van het IJzeren Gordijn, is de symbolische peter van het project. Zonder het te beseffen heeft de man wellicht meer betekend voor de Europese wolf dan wie ook.
Sinds de toetreding van een hele reeks Oost-Europese landen tot de EU kunnen wolven ook een stuk vlotter migreren van oost naar west en omgekeerd. Het IJzeren Gordijn was dan misschien niet helemaal wolf-proof, een wolf met zwerfambities verkiest beslist een oversteek zonder hoge muren, stalen hekken, prikkeldraadrasters en mijnenvelden.
In Duitsland zijn er anno 2020 exact 105 wolvenroedels aanwezig. Daarnaast zijn er 25 gevestigde wolvenparen en 13 gevestigde solitaire wolven die in hun territorium zitten te wachten op een partner.
Wat opvalt, is dat de Duitse wolven hun verspreidingsgebied almaar verder uitbreiden in de richting van Sleeswijk-Holstein, Denemarken en het noorden van Nederland, eerder dan België en Zuid-Nederland rechtstreeks te benaderen. Wanneer Duitse wolven België en het zuiden van Nederland bereiken, doen ze dat doorgaans via een omweg langs Noord-Duitsland en Noord-Nederland.
Een mogelijke verklaring is dat het sterk geïndustrialiseerde Ruhrgebied een niet te onderschatten barrière vormt voor rechtstreekse migratie. De Duitse deelstaten Noordrijn-Westfalen en Rijnland-Palts, die aan Zuid-Nederland en België grenzen, zijn voorlopig niet overdreven populair bij wolven. Ongetwijfeld komt daar in de toekomst nog verandering in en zullen Duitse wolven ook rechtstreeks naar België lopen, zonder omweg langs Nederland of Luxemburg.
Ondertussen zijn er ook al wolven aanwezig in de Duitse Eifel, op slechts een boogscheut van soortgenoten die emigreerden naar de Hoge Venen in het zuidoosten van België.
Denemarken
De laatste Deense wolf werd doodgeschoten in 1813. Vanaf 2012, bijna exact twee eeuwen na de volledige uitroeiing, vonden de eerste Duitse zwervers hun weg naar Denemarken. In amper twee jaar tijd bezochten mannelijke verkenners zowat alle uithoeken van het Deense vasteland, zo blijkt uit zichtwaarnemingen, DNA-onderzoek op prooien en de vondst van een dode wolf in Thy National Park in Noord-Jutland.
De wolf van Thy, die in november 2012 stierf aan een hersentumor, was de eerste bevestigde wilde wolf in Denemarken in welgeteld 199 jaar. Om Thy te bereiken legde hij 720 kilometer af vanuit het Duitse Saksen. Onderweg kruiste hij diverse snelwegen en brede waterpartijen.
In juli 2017 werd een volwassen wolf met welpen gefilmd in West-Jutland, de eerste bewezen voortplanting in Denemarken. Terwijl de prille Deense populatie voortkomt uit de Duitse, heeft DNA-onderzoek aangetoond dat inmiddels ook Deense wolven naar Duitsland zijn uitgeweken. De Deense populatie blijft voorlopig wel erg klein: slechts 10 à 15 dieren.
Helaas krijgt zelfs die heel beperkte populatie te maken met illegaal afschot. In 2018 knalde een jager op klaarlichte dag een wolvin overhoop terwijl ze een akker overstak. Twee biologen waren de wolvin net aan het filmen en legden zo de misdaad vast. De wolvin was voor niemand een bedreiging, noch gedroeg ze zich vreemd. Plots klonk een geweerschot, het dier spartelde hevig en stierf. De video leidde tot publieke verontwaardiging in Denemarken en een forse daling van de acceptatie van jacht.
Denemarken herbergt ook nog een overzeese wolvenpopulatie in Groenland. Die bestaat uit zo’n 200 wolven, maar zij vallen buiten het bestek van dit boek aangezien dat immense eiland geografisch tot Noord-Amerika behoort.
Tussen Denemarken en Groenland ligt de Atlantische Oceaan, maar de afstand tot Zweden is heel wat kleiner. Het zou me niet verbazen als zwervende wolven vroeg of laat via de snelwegbruggen van de E20 over de verschillende zee-engtes de Deense eilanden en zelfs het zuiden van Zweden weten te bereiken. Zwervers hebben al zo vaak voor spectaculaire verrassingen gezorgd dat zo’n stunt er ook nog wel bij kan.
