luca

Vorige week raakte al bekend dat een zwervende wolf vanuit Nederland de grens is overgestoken en minstens tijdelijk zijn intrek heeft genomen in het Grenspark Kalmthoutse Heide en de omliggende Vlaamse en Nederlandse natuurgebieden. Die wolf verscheen al op 10 november op de radar van Welkom Wolf toen die nog in de Ooijpolder bij Nijmegen liep. We konden het dier een maand lang volgen: vanuit de regio Nijmegen trok hij of zij helemaal doorheen Noord-Brabant tot aan het Schelde-Rijnkanaal op de grens met Zeeland. Uiteindelijk kwam de wolf de grens over en belandde in Kalmthout, Essen en omgeving. We gaan ervan uit dat deze wolf daar nog steeds aanwezig is. Vanochtend werd nog schade gemeld aan de Nederlandse kant van de grens. Het is voorlopig onduidelijk of het om een mannetje of een vrouwtje gaat.

Ondertussen staat ook vast dat vorige week nog een tweede wolf door de provincie Antwerpen is getrokken. Welkom Wolf ontving meerdere meldingen, eerst uit Geel (8 december) en daarna uit Zandhoven en Zoersel (9 december). Uit getuigenissen, pootafdrukken en een video weten we zeker dat het om een wolf gaat, zo goed als zeker een mannetje. 

De kans is reëel dat de tweede zwerver één van de jaarlingen uit het Limburgse roedel is, maar helemaal zeker is dat niet. We weten dat de twee mannelijke jaarlingen – welpen die geboren zijn in 2020 – nu elk ogenblik kunnen besluiten om de wijde wereld in te trekken, op zoek naar een eigen territorium en een partner. Het voorbije voorjaar en zomer hebben ze hun ouders August en Noëlla geholpen om de welpen van 2021 te voeden en te beschermen, maar hun taak als babysit zit er nu op. Het is dus mogelijk dat één van de jaarlingen vertrokken is uit Limburg en via Geel naar Zandhoven en Zoersel is gelopen. Of dat effectief het geval is, zal achteraf blijken uit een combinatie van Limburgse camerabeelden en DNA.

Waar de tweede zwerver zich nu bevindt, is onduidelijk. Hij kan al het land uit zijn, maar hij zou ook nog in de provincie Antwerpen kunnen ronddolen. De voorbije week werd ook schade gemeld uit Schilde en Brecht; het is mogelijk – maar nog lang niet zeker – dat het hier om wolvenschade gaat, en al helemaal niet duidelijk welke van de twee wolven dan wel verantwoordelijk zou zijn. De tweede keer waren namelijk beide wolven op loopafstand van de schadeplek; een wolf kan tot 50 km in één nacht afleggen. Het Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek kwam telkens ter plaatse om DNA-stalen te nemen en zal hierover ongetwijfeld ten gepaste tijde communiceren in zijn periodieke bulletins. 

Welkom Wolf roept alle kleinveehouders in de hele provincie Antwerpen op om extra alert te zijn en hun dieren extra te beschermen met schrikdraad of ze ‘s nachts op stal te zetten. Pijnlijk detail is wel dat in het grootste deel van de provincie Antwerpen – in tegenstelling tot Limburg – nog geen subsidies beschikbaar zijn voor preventieve maatregelen zoals wolf-proof schrikdraadomheiningen. 

De Vlaamse overheid stelt die subsidies pas beschikbaar als een wolf ergens minstens 6 maanden gevestigd is en als territoriaal kan worden beschouwd. Nochtans kunnen zwervende wolven ook veel schade aanrichten. Ze kennen het gebied niet waar ze doorheen trekken en kiezen vaak voor een snelle hap langs de route; niet zelden is dat een onbeschermd schaap. De komende jaren zullen steeds vaker zwervende wolven door Vlaanderen trekken, zeker door de provincies Antwerpen en Limburg. 

Welkom Wolf roept iedereen op om waarnemingen van wolven of vermoedelijke wolven te melden via 0495-32 53 30 of wolven@landschapvzw.be. Alle info over wolven en wolfwerende maatregelen om vee te beschermen vind je op www.welkomwolf.be

In de kwartaalrapportage van het Nederlandse BIJ12 staat te lezen waar ‘de wolf van Kalmthout en Zeeland’ vandaan kwam.

Op 12 april 2021 ontving Welkom Wolf drie verschillende meldingen van een wolf in Hoevenen, Stabroek en Kapellen, die richting Kalmthout liep. Dat was nadat er van 3 tot 6 april ook al zichtwaarnemingen en een aanval op geiten waren gemeld in het vennengebied ten noorden van Turnhout; daar werden haren, wolvensporen én een wolvendrol gevonden door Welkom Wolf, terwijl INBO (Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek) en ANB (Agentschap voor Natuur en Bos) DNA-stalen namen op dode geiten.

Tussen 14 en 17 april werden vervolgens drie keer dode schapen aangetroffen op de Kalmthoutse Heide. Op 20 april ontving Welkom Wolf een zichtwaarneming uit de zone tussen het Groot en het Klein Schietveld in Brasschaat. 

Op 25 april verscheen dezelfde wolf plots in Dinteloord in het Nederlandse West-Brabant. Hij – het blijkt een jong mannetje te zijn – stak vervolgens het Schelde-Rijnkanaal over en maakte op 26 en 27 april een rondje op Sint Philipsland en Tholen in Zeeland, waar hij zich onder meer liet filmen bij het karkas van een wisentkoe in het natuurgebied Slikken van de Heen. Daarmee werd hij de eerste wolf in Zeeland sinds eeuwen. Al snel hield de wolf het echter weer voor bekeken in Zeeland; zwemmend over het Schelde-Rijnkanaal keerde hij terug naar West-Brabant. 

Via Lepelstraat, een dorp in de gemeente Bergen op Zoom, liep de wolf op 28 april terug richting Kalmthout om daar vanaf 2 mei opnieuw schade aan te richten aan kleinvee. In die dagen pakte hij eveneens een ree op de Kalmthoutse Heide en liet zich filmen bij zijn prooi door een wildcamera van ANB. Na 5 mei werd het stil en verdween het dier van de radar. 

In samenwerking met het INBO, het Duitse Senckenberg Instituut en het CE Wolf consortium heeft BIJ12 nu de DNA-analyse klaar: de wolf van Kalmthout en Zeeland luistert naar de wetenschappelijke naam GW2089m (GW staat voor Gray Wolf, de ‘m’ staat voor ‘male’) en is afkomstig uit de Schermbeckroedel in Noordrijn-Westfalen (Duitsland). Het is een jong dier, zoals dat van een zwerver kan verwacht worden. Dat staat te lezen in de kwartaalrapportage die zopas werd gepubliceerd.

https://publicaties.bij12.nl/tussenrapportage-wolf-15-juni-2021/monitoring-in-de-provincies/ 

Waar het dier nu is, is niet zeker, maar we twijfelen er niet aan dat DNA-onderzoek later nog uitsluitsel zal geven over het vervolg van zijn zwerftocht.

De wolvin die maanden geleden haar intrek nam bij de reeds gevestigde wolf Akéla op de Hoge Venen, is nu lang genoeg aanwezig om zelf als gevestigd te worden beschouwd. Van de Waalse onderzoekers kreeg ze de naam Maxima. In Wallonië willen ze het nog niet met zoveel woorden gezegd hebben, maar de logica is dat hier welpen van komen. Een wolf en een wolvin die samen optrekken in het paarseizoen (februari), die krijgen 63 dagen later – dat is NU – een nest welpen, zo eenvoudig is dat doorgaans. In de Hoge Venen kan daar hooguit een paar weken vertraging op zitten, omdat het klimaat er bikkelhard is en de lente er nu nog moet beginnen. En natuurlijk kan er altijd iets misgaan, maar die kans is klein.

Vandaag raakte bekend dat wolf Akéla, de Duitse wolf die al sinds juni 2018 alleen leeft in de Hoge Venen, eindelijk een partner heeft. Een wildcamera heeft Akéla samen met een andere wolf gefotografeerd; als hij die gedoogt in zijn territorium, dan is dat automatisch een vrouwtje. Bovendien is ze zichtbaar kleiner. 

De Waalse collega’s zijn nog heel voorzichtig met voorspellingen over een koppeltje, maar voorbeelden uit Vlaanderen en Nederland hebben al geleerd dat de rest van het verhaal voorspelbaar is: als beide dieren in goede gezondheid blijven tot het voorjaar, mogen we tussen tussen half april en half mei welpen verwachten in de Hoge Venen. De eerste wolvenwelpen in Wallonië in 200 jaar!

Inmiddels is duidelijk dat de alpenwolf in Heeze-Leende bij Eindhoven – op maar een zucht van Belgisch en Nederlands Limburg – een blijvertje is. De wolf vestigde zich in het voorjaar van 2020 in de ruime regio rondom de Strabrechtse heide na omzwervingen door de Nederlandse provincies Limburg en Noord-Brabant en een passage langs Retie (21 maart) en Mol (22 maart) in Vlaanderen. Deze wolf leeft zeer discreet maar af en toe haalt hij verrassend uit: behalve schapen pakte hij ook al kalveren van Schotse hooglandrunderen, weliswaar kalveren die gescheiden waren van de moederdieren. Voor een wolf is zoiets een buitenkans.

“De lynx van den ALDI”, zo zou je het nieuwe beeld kunnen omschrijven dat Billy Herman, CEO van Starling natuurreizen en vrijwilliger bij Landschap vzw, kon maken van een lynx in de Semoisvallei.

 Sinds Réseau Loup en Welkom Wolf, meldpunten voor grote predatoren, in augustus beelden vrijgaven van een lynx in de Semoisvallei – de eerste in België – zijn natuurliefhebbers extra alert wanneer ze gaan wandelen in Wallonië. De voorbije maanden ontving het meldpunt welkomlynx.be verschillende interessante zichtwaarnemingen door vakantiegangers in de Ardennen.

 Toen Billy Herman, reisorganisator en gepassioneerd wildlifespotter zijn wildcamera’s in de Semoisvallei controleerde, vond hij tussen de duizenden beelden van wasberen, edelherten, vossen, wilde zwijnen en ander wild zowaar ook enkele beelden van een Europese lynx, gefotografeerd op 2 november. De camera’s hingen natuurlijk niet zomaar in de Semoisvallei, maar waren daar geplaatst in de hoop meer te weten te komen over het territorium van de lynx die in augustus al in beeld werd gebracht door Maarten Cuvelier. Leeft het dier daar helemaal alleen, of zouden er meerdere dieren in de Semoisvallei aanwezig zijn?

 Om dat uit te zoeken, werden zeer bescheiden middelen ingezet: enkele wildcamera’s ‘state of the art’, en daarnaast een set uit de promofolder van ALDI. Het grappige is dat uitgerekend één van de camera’s van ALDI uiteindelijk de klus klaarde.
 Onmiddellijk werd contact gezocht met Réseau Loup, het Waals meldpunt voor grote predatoren. Bleek dat ook Réseau Loup intussen nieuwe beelden van de lynx had ontvangen, uit de maand oktober. De beelden van Réseau Loup zijn nog duidelijker dan die van Landschap vzw, want gemaakt in daglicht en met een echt fototoestel, dus niet met een onbemande wildcamera. Uit een vergelijking van de beelden van Réseau Loup enerzijds en die van Billy Herman / Welkom Lynx anderzijds, blijkt duidelijk dat het om hetzelfde dier gaat.

Ook de medewerkers van INBO hebben zich over de beelden gebogen en bevestigen de match tussen de beelden van oktober en die van november. Europese lynxen hebben een uniek vlekkenpatroon waardoor ze individueel herkenbaar zijn als je ze vanuit de juiste hoek weet te fotograferen. Of er ook een match is met de lynx die in augustus werd ‘geflitst,’ kan niet worden afgeleid uit de beelden.

Met 100% zekere waarnemingen uit februari, augustus, oktober en november 2020 wordt één ding alvast duidelijk: de lynx is echt wel in de Semoisvallei gevestigd, het gaat hier niet om toevallige passanten. Voorlopig is er geen bewijs dat er meer dan één dier aanwezig zou zijn, maar deze ene lynx heeft alvast zijn ‘vingerafdrukken’ prijsgegeven. De unieke tekening in de vacht wordt nu vergeleken met die van gekende lynxen uit de buurlanden. Mogelijk komen we zo meer te weten over de herkomst van de eerste Belgische lynx (of althans de eerste die zich liet strikken).

Veel meer informatie over de lynx vind je op www.welkomlynx.be. Ook alle waarnemingen zijn hier meer dan welkom!